Fosfaat, veroorzaakt het problemen, of is het onderdeel van de oplossing? Zoals zo vaak, ligt de waarheid in het midden. Fosfaat is een belangrijke bouwstof voor cellen. Hiermee staat fosfaat aan de basis van het leven op aarde. Planten, wieren en koralen hebben fosfaat nodig om nieuwe cellen aan te maken. Zonder fosfaten kan een aquarium met planten, wieren en/of koralen niet ‘draaien’.

De basis
Voer, bacteriën, toevoegingen voor koralen, plantenresten en uitwerpselen van vissen, allemaal worden ze door bacteriën worden omgezet in o.a. fosfaat en nitraat. Vaak zijn dit eindproducten van de stikstofkringloop en de fosforkringloop in een aquarium. Nitraat kan gedeeltelijk worden omgezet in stikstof (N2), dat als gas het aquarium verlaat. Fosfaat kan dit niet, maar kan zich wel binden aan o.a. ijzer, aluminium, calcium en andere verbindingen; bijvoorbeeld in het skelet van koralen.

Wet van het minimum
De meeste aquarianen weten dat een overschot aan een bepaalde stof alggroei kan veroorzaken. Volgens de Wet van Liebig (de Wet van het minimum) bepaalt de essentiële voedingsstof die naar verhouding het minst aanwezig is de groeisnelheid van een gewas. Voeg je meer van deze voedingsstof toe, dan groeit dit gewas beter. Anders gezegd kan een aquarium met een behoorlijk hoog fosfaatgehalte toch goed functioneren om een fotosynthetiserend organisme te laten groeien, mits alle andere voedingsstoffen naar ratio aanwezig zijn. Alles draait om de balans, het evenwicht. Is er bijvoorbeeld te weinig fosfaat aanwezig voor de optimale groei van wieren of zoöxanthellen, dan bepaalt deze bouwstof hoe snel ze kunnen groeien; een kwestie van andersom denken .

Wet van het minimum
De meeste aquarianen weten dat een overschot aan een bepaalde stof alggroei kan veroorzaken. Volgens de Wet van Liebig (de Wet van het minimum) bepaalt de essentiële voedingsstof die naar verhouding het minst aanwezig is de groeisnelheid van een gewas. Voeg je meer van deze voedingsstof toe, dan groeit dit gewas beter. Anders gezegd kan een aquarium met een behoorlijk hoog fosfaatgehalte toch goed functioneren om een fotosynthetiserend organisme te laten groeien, mits alle andere voedingsstoffen naar ratio aanwezig zijn. Alles draait om de balans, het evenwicht. Is er bijvoorbeeld te weinig fosfaat aanwezig voor de optimale groei van wieren of zoöxanthellen, dan bepaalt deze bouwstof hoe snel ze kunnen groeien; een kwestie van andersom denken .

Voorkomen is beter dan…
In een aquarium proberen we vaak een grote diversiteit aan dieren samen te houden in een relatief kleine ruimte onder vrijwel dezelfde omstandigheden. Daarom zou het niet juist zijn om uit bovenstaande tekst te concluderen dat een overschot of tekort aan fosfaat geen probleem is. In zeewateraquaria heeft een relatief hoog fosfaatgehalte een negatieve invloed op de groei van koralen. Ook gedijen cyanobacteriën (rode flap) meestal beter bij hogere concentraties fosfaat.

De basis voor het beperken van de fosfaatconcentratie in een zeeaquarium begint bij de juiste apparatuur en discipline: diepvriesvoer uitspoelen, de bodem afzuigen, een goede doorstroming om vuilophoping te voorkomen en een goed werkende eiwitafschuimer. Is er toch een te hoge concentratie fosfaat ontstaan, gebruik dan een fosfaatabsorber of een van de vele andere mogelijkheden. In het geval van een fosfaattekort kan dit worden verhoogd m.b.v. toevoegingen of door bijvoorbeeld wat meer te voeren.